Co zrobić gdy backup nie działa
W świecie technologii, cyberataków i rosnącej liczby danych firmy często zakładają, że wykonanie kopii zapasowej jest wystarczającym zabezpieczeniem przed utratą informacji. Niestety praktyka pokazuje, że nie każdą kopię zapasową da się odtworzyć. Powody mogą być różne – uszkodzenie nośnika, błędny proces backupu, brak testów przywracania, awaria systemu lub atak ransomware szyfrujący również pliki backupowe. Zatem, co zrobić gdy backup nie działa?
Sama obecność kopii zapasowej nie daje gwarancji bezpieczeństwa, jeśli nie jest testowana, właściwie przechowywana oraz odseparowana od produkcyjnych systemów. Dlatego konieczne jest wdrożenie szerszej strategii, która uwzględnia nie tylko tworzenie kopii, ale także przygotowanie firmy na realny scenariusz kryzysowy.
Dlaczego niektóre kopie zapasowe nie działają?
Wielu administratorów i właścicieli firm żyje w przekonaniu, że skoro system każdego dnia wykonuje backup, to w razie potrzeby wszystko da się sprawnie odtworzyć. Tymczasem statystyki branżowe mówią jasno (Veeam Data Protection Trends Report 2024): ponad 60% firm nigdy nie przetestowało procesu przywracania danych.
Skutkiem tego jest sytuacja, w której dane są niby zabezpieczone, ale tak naprawdę nie da się ich odzyskać.
Najczęstsze powody, dla których kopia zapasowa nie nadaje się do odtworzenia:
- kopia zawiera uszkodzone pliki lub została przerwana,
- backup nie obejmuje wszystkich danych lub konfiguracji,
- brak zgodności wersji systemów i oprogramowania,
- nośnik został uszkodzony fizycznie,
- pliki backupowe zostały zaszyfrowane przez ransomware,
- kopia została nadpisana błędnym backupem,
- firmowy system backupowy działał tylko „pozornie” bez realnego zapisu danych,
- brak procedur i odpowiedzialności za proces backupowania.
To właśnie dlatego profesjonalne firmy IT zawsze podkreślają, że kopia zapasowa musi być testowana, monitorowana i przechowywana zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.
Dlaczego samo backupowanie nie wystarczy?
Backup jest tylko jednym elementem szerszej strategii, nazywanej Business Continuity Planning (BCP) – czyli planem ciągłości działania. Firmy, które opierają swoje bezpieczeństwo wyłącznie na kopiach zapasowych, często są zupełnie nieprzygotowane na sytuacje takie jak:
- pożar serwerowni,
- brak dostępu do budynku,
- awaria zasilania i urządzeń,
- atak ransomware,
- przerwa w dostawie Internetu,
- błąd ludzki.
Dlatego nawet firmy posiadające kopie zapasowe mogą stanąć przed paraliżem działalności, jeśli nie zaplanowały procedur działania w kryzysie.
Jak przygotować firmę na sytuację awaryjną?
Przygotowanie firmy na sytuacje kryzysowe obejmuje kilka poziomów zabezpieczeń i procedur. Samo posiadanie kopii to za mało – trzeba zadbać o procesy, odpowiedzialność i testy.
1. Stosuj zasadę 3-2-1 (i jej rozszerzoną wersję 3-2-1-1-0)
Jedna z najskuteczniejszych strategii backupowych zakłada, że:
- 3 – przechowujesz co najmniej trzy kopie danych,
- 2 – na dwóch różnych rodzajach nośników,
- 1 – jedna kopia poza główną lokalizacją firmy.
Rozszerzona wersja obejmuje:
- 1 – dodatkową kopię offline lub w chmurze odseparowaną od systemów produkcyjnych,
- 0 – zero błędów po przetestowaniu kopii.
Taka struktura minimalizuje ryzyko, że w razie awarii wszystkie kopie zostaną utracone.
2. Regularnie testuj proces przywracania danych
To najważniejszy element, który większość firm ignoruje. Test przywracania pokazuje:
- jak długo trwa odtworzenie danych,
- czy kopie są kompletne,
- czy system działa po przywróceniu,
- czy użytkownicy uzyskają dostęp do danych.
Firmy powinny testować odtwarzanie co najmniej raz na kwartał, a po większych zmianach systemowych – częściej.
3. Stwórz plan Disaster Recovery (DR)
Disaster Recovery to procedura przywracania infrastruktury IT po poważnej awarii. Powinna zawierać:
- listę kluczowych systemów,
- priorytety odtwarzania,
- szczegółowe instrukcje krok po kroku,
- osoby odpowiedzialne za konkretne zadania,
- maksymalny dopuszczalny czas przestoju (RTO),
- dopuszczalną utratę danych (RPO).
Brak takiego planu powoduje chaos w sytuacji kryzysowej.
4. Zapewnij redundancję serwerów i kluczowych usług
Nowoczesne firmy nie opierają się na jednym serwerze ani jednej lokalizacji danych. Redundancja obejmuje m.in.:
- serwery zapasowe,
- replikację danych w czasie rzeczywistym,
- zapasowe łącza internetowe,
- zapasowe źródła zasilania (UPS, agregaty),
- alternatywne środowiska w chmurze.
Dzięki temu awaria jednego elementu nie paraliżuje całej firmy.
5. Zapewnij izolację backupów od ataków ransomware
Ataki ransomware potrafią zaszyfrować również kopie zapasowe. Dlatego należy:
- tworzyć kopie offline,
- używać backupów niezmienialnych (immutable),
- odseparować środowiska produkcyjne i backupowe,
- stosować MFA i ograniczenia dostępu.
To jedyny sposób, aby zabezpieczyć dane przed zaszyfrowaniem.
6. Przeszkol pracowników
Często największym zagrożeniem jest błąd ludzki. Pracownicy powinni wiedzieć:
- jak zgłaszać incydenty,
- jak rozpoznać phishing,
- czego nie otwierać w e-mailach,
- jak działa procedura awaryjna.
Szkolenia znacznie zmniejszają ryzyko poważnego incydentu.
Podsumowanie – co zrobić gdy backup nie działa
Choć kopia zapasowa jest podstawą bezpieczeństwa IT, to sama w sobie nie gwarantuje ochrony przed utratą danych. Najczęstszym błędem firm jest brak testowania, brak procedur kryzysowych oraz brak izolacji backupów. Aby realnie przygotować się na sytuację awaryjną, należy wdrożyć strategię 3-2-1, przetestować odtwarzanie, stworzyć plany DR i BCP oraz zadbać o redundancję i edukację pracowników.
Firmy, które kompleksowo podchodzą do bezpieczeństwa danych, są w stanie nie tylko szybko odzyskać informacje, ale też podtrzymać ciągłość działania nawet w sytuacji poważnego incydentu.
Zaufaj ekspertom IT
Mamy bogate doświadczenie w realizacji kompleksowych rozwiązań do ochrony danych i zapobiegania wyciekom informacji dla firm różnej wielkości. Nasze rozwiązania są dostosowane do indywidualnych potrzeb klientów, tak, abyś mógł skupić się na kluczowych aspektach prowadzenia biznesu.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami, a przygotujemy dla Ciebie szczegółową ofertę przygotowaną indywidualnie do Twojej firmy: KONTAKT
Odwiedź nas także na: Facebook
